Soạn văn 7
Chơi chữ

Soạn văn 7

Chơi chữ

Hướng dẫn trả lời
Hướng dẫn trả lời
Phần I

THẾ NÀO LÀ CHƠI CHỮ?

1. Nhận xét nghĩa của các từ lợi:

  • lợi (1): lợi ích,
  • lợi (2): thuận lợi.
  • lợi (3): phần thịt bao quanh chân răng.

2. Việc sử dụng từ lợi ở cuối bài ca dao là dựa vào hiện tượng đồng âm khác nghĩa của từ ngữ.

3. Việc sử dụng từ lợi trên làm cho câu văn trở nên dí dỏm, hài hước.

Phần II

CÁC LỐI CHƠI CHỮ

(1): Lối chơi chữ sử dụng hiện tượng gần âm: danh tướng – ranh tướng. Danh tướng là vị tướng giỏi được lưu danh sử sách còn ranh tướng là kẻ ranh ma.

(2): Lối chơi chữ sử dụng điệp phụ âm đầu “m”

(3): Lối chơi chữ sử dụng các từ nói lái: “cá đối – cối đá, mèo cái – mái kèo”

(4): Dựa vào hiện tượng đồng âm:

  • Sầu riêng: là một loại quả ở Nam Bộ.
  • Sầu riêng: chỉ sự phiền muộn riêng tư của con người.
Phần III

LUYỆN TẬP

Câu 1 Trang 165 SGK Ngữ Văn 7 - Tập 1

Đọc bài thơ dưới đây và cho biết tác giả đã dùng những từ ngữ nào để chơi chữ.

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,
Rắn đầu biếng học chẳng ai tha.
Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ,
Nay thét mai gầm rát cổ cha.
Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,
Lằn lưng cam chịu dấu roi tra
Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học
Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.
( Lê Quý Đôn)

Những từ ngữ để chơi chữ:

Liu điu, rắn, hổ lửa, mai gầm, trâu lỗ, ráo, hổ mang, lằn, trâu lỗ → đều có ý chỉ các loài rắn, chơi chữ gần nghĩa.

Câu 2 Trang 165 SGK Ngữ Văn 7 - Tập 1

Mỗi câu sau đây có những tiếng nào chỉ các sự vật gần gũi với nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ không?
- Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn.
- Bà đồ Nứa, đi võng đòn tre, đến khóm trúc, thở dài hi hóp.

Những tiếng chỉ sự vật gần gũi nhau:

  • Thịt, mỡ, dò, nem, chả (những món ăn làm từ chất liệu thịt)
  • Nứa, tre, trúc, hóp (thuộc họ nhà tre)

⟹ Cách nói trên là chơi chữ.

Câu 3 Trang 166 SGK Ngữ Văn 7 - Tập 1

Sưu tầm một số cách chơi chữ trong sách báo ( Hoa học trò, Thiếu niên Tiền phong, Văn Nghệ).

Sưu tầm 1 số cách chơi chữ:

Trăng bao nhiêu tuổi trăng già?

Núi bao nhiêu tuổi núi là núi non?

⟹Từ non có nhiều nghĩa.

Còn trời, còn nước, còn non

Còn cô bán rượu, anh còn say sưa

⟹ Chơi chữ bằng từ nhiều nghĩa và lời nói nước đôi.

Câu 4 Trang 166 SGK Ngữ Văn 7 - Tập 1

Năm 1946 bà Hằng Phương biếu Bác Hồ một gói cam , Bác Hồ đã làm một bài thơ tỏ lòng cảm ơn như sau:

Cảm ơn bà biếu gói cam
Nhận thì không đúng, tư làm sao đây?
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Trong bài thơ này, Bác đã dùng lối chơi chữ như thế nào?

Bác Hồ đã dùng lối chơi chữ từ đồng âm:

  • Gói cam: những quả cam
  • Khổ tận cam lai (khổ: đắng; hết: hết; cam: ngọt; lai: đến): đắng hết, ngọt đến tức là hết khổ sẽ đến sướng.

{{lessonTitle}} Bình luận