Soạn văn 6
So sánh

Soạn văn 6

So sánh

Phần I - SO SÁNH LÀ GÌ?
Phần I - SO SÁNH LÀ GÌ?
Câu 1 Trang 24 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các câu sau :

a) 

Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.

(Hồ Chí Minh)

b) [...] trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.

(Đoàn Giỏi)

  • Tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong câu:
    • a) Trẻ em như búp trên cành.
    • b) Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.
Câu 2 Trang 24 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Trong mỗi phép so sánh trên, những sự vật, sự việc nào được so sánh với nhau ? Vì sao có thể so sánh như vậy ? So sánh các sự vật, sự việc với nhau như vậy để làm gì?

  • Các sự vật, sự việc được so sánh với nhau:
    • Trẻ em so sánh với búp trên cành.
    • Rừng đước dựng lên cao ngất so sánh với hai dãy trường thành vô tận.
  • Có thể so sánh như vậy vì chúng có nét tương đồng với nhau:
    • Trẻ em và búp trên cành: non tơ, cần được nâng niu,...
    • Rừng đước và dãy trường thành: dựng lên cao, thẳng đứng, dài dặc,...
  • Mục đích so sánh là để:
    • Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho sự vật, sự việc quen thuộc.
    • Gợi cảm giác cụ thể, thích thú, hấp dẫn khi nghe, nói, đọc, viết.
    • Khả năng diễn đạt phong phú, sinh động của tiếng Việt.
Câu 3 Trang 24 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

 Sự so sánh trong những câu trên có gì khác với sự so sánh trong câu sau ?

Con mèo vằn vào tranh, to hơn cả con hổ nhưng nét mặt lại vô cùng dễ mến.

(Tạ Duy Anh)

  • Sự so sánh trong những câu trên khác với câu sau ở chỗ:
    • Trong ví dụ a, b: so sánh để làm nổi bật cái được nói đến thông qua liên hệ giống nhau giữa các sự vật, sự việc (là một biện pháp tu từ).
    • Trong câu “Con mèo vằn…”: so sánh để phân biệt đặc điểm khác nhau giữa các sự vật, sự việc (không phải là biện pháp tu từ).
Phần II - CẤU TẠO CỦA PHÉP SO SÁNH
Phần II - CẤU TẠO CỦA PHÉP SO SÁNH
Câu 1 Trang 24 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Điền những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các câu đã dẫn ở phần I vào mô hình phép so sánh theo mẫu dưới đây :

Vế A

(Sự vật được so sánh)

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B

(Sự vật dùng để so sánh)

Trẻ em

Rừng đước

 

dựng lên cao ngất

như

như

búp bê trên cành

hai dãy trường thành vô tận.

Câu 2 Trang 25 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Nêu thêm các từ so sánh mà em biết.

  • Các từ so sánh khác: là, như là, tựa như, hệt như, y như, chẳng bằng,…
Câu 3 Trang 25 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Cấu tạo của phép so sánh trong những câu dưới đây có gì đặc biệt ?

a) Trường Sơn : chí lớn ông cha

Cửu Long : lòng mẹ bao la sóng trào.

(Lê Anh Xuân)

b) Như tre mỏng thẳng, con người không chịu khuất.

(Thép Mới)

  • Vế B được đảo lên trước vế A:
    • Chí lớn ông cha như Trường Sơn
    • Lòng mẹ bao la sóng trào như Cửu Long.
    • Con người không chịu khuất như tre mọc thẳng.
  • Thay từ so sánh bằng dấu “:” và dấu phẩy để nhấn mạnh vế B.
Phần III - LUYỆN TẬP
Phần III - LUYỆN TẬP
Câu 1 Trang 25 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Với mỗi mãu so sánh gợi ý dưới đây, em hãy tìm thêm một ví dụ.

a) So sánh đồng loại:

  • So sánh người với người:

Người là Cha, là Bác, là Anh,
Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ.

  • So sánh vật với vật:

Tiếng suối trong như tiếng hát xa.

b) So sánh khác loại:

  • So sánh vật với người:

Thân em như ớt trên cây
Càng tươi ngoài vỏ, càng cay trong lòng.

  • So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng:

Chí ta như núi Thiên Thai ấy

Đỏ rực chiều hôm, dậy cánh đồng

Lòng ta như nước Hương Giang ấy

Xanh biếc lòng sông, những bóng thông.

 

Câu 2 Trang 26 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Dựa vào những thành ngữ đã biết, hãy viết tiếp vế B vào những chỗ trống dưới đây để tạo thành phép so sánh :

  • khỏe như ...
  • đen như ...
  • trắng như ...
  • cao như ...
  • khỏe như voi.
  • đen như cột nhà cháy.
  • trắng như tuyết.
  • cao như cây sào.
Câu 3 Trang 26 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Hãy tìm những câu văn có sử dụng phép so sánh trong các bài Bài học đường đời đầu tiên và Sông nước Cà Mau.

  • Trong Bài học đường đời đầu tiên:
    • Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.
    • Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện.
    • Chị mới tròn mắt, giương cánh lên như sắp đánh nhau.
    • Mỏ Cốc như cái dùi chọc xuyên cả đất.
  • Trong Sông nước Cà Mau:
    • Sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện.
    • Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác.
    • Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng.
    • Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.

 

Câu 4 Trang 27 SGK Ngữ Văn 6 - Tập 2

Chính tả (Nghe - viết): Sông nước Cà Mau (từ Dòng sông Năm Căn mênh mông đến khói sóng ban mai.)

{{lessonTitle}} Bình luận