Soạn văn 9
Các thành phần biệt lập

Soạn văn 9

Các thành phần biệt lập

PHẦN I - THÀNH PHẦN TÌNH THÁI
PHẦN I - THÀNH PHẦN TÌNH THÁI
Câu 1 Trang 18 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Đọc các câu sau đây (trích từ truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng) và trả lời câu hỏi.

a) Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh. 
b) Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười. Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi. 

Các từ ngữ in đậm trong những câu trên thể hiện nhận định của người nói đối với sự việc nêu ở trong câu như thế nào?

Từ “chắc” (câu a), “có lẽ” (câu b) thể hiện mức độ tin cậy của người nói đối với nội dung nói.

Câu 2 Trang 18 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Nếu không có những từ ngữ in đậm nói trên thì nghĩa sự việc của câu chứa chúng có khác đi không? Vì sao?

Nếu bỏ các từ này thì nội dung sự việc trong các câu vẫn không thay đổi. Các từ ngữ này dùng để thể hiện thái độ của người nói đối với sự việc hoặc đối với người nghe.

PHẦN II - THÀNH PHẦN CẢM THÁN
PHẦN II - THÀNH PHẦN CẢM THÁN
Câu 1 Trang 18 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Đọc các câu sau đây, chú ý các từ ngữ in đậm và trả lời câu hỏi.
a) , sao mà độ ấy vui thế.

(Kim Lân, Làng

b) Trời ơi, chỉ còn có năm phút! 

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa

Các từ ngữ in đậm trong những câu trên có chỉ sự vật hay sự việc gì không?

Các từ ngữ: “ồ”, “trời ơi” không chỉ sự vật, sự việc gì.

Câu 2 Trang 18 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Nhờ những từ ngữ nào trong câu mà chúng ta hiểu được tại sao người nói kêu  hoặc kêu trời ơi?

Nhờ các từ ngữ: “sao mà độ ấy vui thế”, “chỉ còn có năm phút” , mà ta biết lí do của lời cảm thán trên.

Câu 3 Trang 18 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Các từ ngữ in đậm được dùng để làm gì?

Các từ in đậm trong các câu này dùng để bày tỏ tình cảm, cảm xúc của người nói.

PHẦN III - LUYỆN TẬP
PHẦN III - LUYỆN TẬP
Câu 1 Trang 19 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Tìm các thành phần tình thái, cảm thán trong những câu sau đây:

 a) Nhưng còn cái này nữa mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn cả những tiếng kia nhiều. 

(Kim Lân, Làng

b) Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài.

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

c) Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăn trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu. 

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà

d) Ông lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ như lời mình không được đúng lắm. Chả nhẽ cái bọn ở làng lại đốn đến thế được. 

(Kim Lân, Làng)

  • Các thành phần tình thái: có lẽ (câu a), hình như (câu c), chả nhẽ (câu d)
  • Các thành phần cảm thán: chao ôi (câu b).
Câu 2 Trang 19 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Hãy xếp những từ ngữ sau đây theo trình tự tăng dần độ tin cậy (hay độ chắc chắn):
 
chắc là, dường như, chắc chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình như, có vẻ như. 

(Chú ý: những từ ngữ thể hiện cùng một mức độ tin cậy thì xếp ngang hàng nhau.)

Theo thứ tự tăng dần độ tin cậy: dường như - hình như - có vẻ như - có lẽ - chắc là - chắc hẳn - chắc chắn.

Câu 3 Trang 19 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Hãy cho biết, trong số những từ có thể thay thế cho nhau trong câu say đây, với từ nào người nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra, với từ nào trách nhiệm đó thấp nhất. Tại sao tác giả Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng) lại chọn từ chắc?

Với lòng mong nhớ anh, (1) Chắc(2) hình như(3) chắc chắn anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh

Trong ba từ: chắc/ hình như/ chắc chắn, thì chắc chắn có độ tin cậy cao nhất, hình như có độ tin cậy thấp nhất.

Tác giả dùng từ chắc vì với lòng mong nhớ của mình, ông nghĩ con có thể sẽ nhận ra ông, nhưng cũng không dám chắc chắn bởi lẽ 2 cha con ông không gặp mặt nhau trong một thời gian dài.

Câu 4 Trang 19 SGK Ngữ Văn 9 - Tập 2

Viết một đoạn văn ngắn nói về cảm xúc của em khi được thưởng thức một tác phẩm văn nghệ (truyện, thơ, phim, ảnh, tượng…), trong đoạn văn đó có câu chứa thành phần tình thái hoặc cảm thán.

Mỗi lần đọc lại Chiếc lược ngà của nhà văn Nguyễn Quang Sáng, trong trái tim tôi dường như đang bị thứ gì đó bóp nghẹn lại. Tình cảm gia đình vốn là thứ tình cảm thiêng liêng nhất trên đời thế nhưng những trang truyện viết về tình cảm cha con thời chiến ấy lại quá nhiều mất mát, đau thương. Tiếng kêu “Baaaaaa” xé lòng của bé Thu cuối trang truyện cứ vẩn vơ mãi trong tâm trí của tôi – tiếng kêu đầu tiên phát ra từ đứa trẻ thiếu thốn tình cha và cũng là tiếng gọi cuối cùng của cuộc đời cô bé. Xót xa biết nhường nào! Ôi, đất nước tôi! Một đất nước bé nhỏ nhưng cứ mãi oằn mình dưới gót giày ngoại xâm. Kết thúc trang truyện tôi chỉ mong sao đất nước nhỏ bé của chúng tôi mãi được hòa bình, để chúng tôi có thể sống mãi trong nụ cười hiền của cha và cái ôm ấm áp của mẹ.

{{lessonTitle}} Bình luận