Soạn văn 8
Luyện tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận

Soạn văn 8

Luyện tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận

PHẦN I - CHUẨN BỊ Ở NHÀ
PHẦN I - CHUẨN BỊ Ở NHÀ
Câu 1 Trang 108 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Cho đề bài: “Sự bổ ích của những chuyến tham quan, du lịch đối với học sinh”. Lập dàn ý các luận điểm và luận cứ cần thiết.

a. Mở bài: Nêu vấn đề cần bạc: Ích lợi của những chuyến tham quan du lịch đối với mỗi học sinh.

b. Thân bài: Đưa luận điểm và lập luận riêng của người viết để khẳng định những lợi ích của tham quan du lịch.

  • Mở rộng tầm hiểu biết cho mỗi cá nhân
    • Giúp củng cố bài học trên lớp
    • Tiếp xúc những kiến thức chưa được học trên lớp
  • Bồi dưỡng về tình cảm
    • Yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước hơn.
    • Yêu con người lao động
  • Là hình thức giải trí
    • Thư giãn, vui chơi đem lại niềm vui cho con người
    • Giảm bớt sự căng thẳng sau những ngày học tập vất vả.
    • Làm tăng tình đoàn kết giữa học sinh trong lớp
  • Tăng cường sức khỏe

c. Kết bài: Khẳng định vai trò, lợi ích của tham quan du lịch với học sinh.

PHẦN II - LUYỆN TẬP
PHẦN II - LUYỆN TẬP
Câu 1 Trang 108 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Để làm sáng tỏ vấn đề trên, cách sắp xếp các luận điểm theo trình tự dưới đây có hợp lí không? Vì sao? Nên sửa như thế nào?

a) Những chuyến tham quan, du lịch giúp ta hiểu biết nhiều hơn và yêu mến hơn vẻ đẹp của thiên nhiên, của quê hương đất nước.

b) Những chuyến tham quan, du lịch mang lại cho ta nhiều bài học có thể chưa có trong sách vở.

c) Những chuyến tham quan, du lịch khiến ta hiểu cụ thể hơn, sâu hơn những điều được học trong nhà trường.

d) Những chuyến tham quan, du lịch đem đến cho ta thật nhiều niềm vui.

e) Những chuyến tham quan, du lịch giúp ta tăng cường sức khỏe.

Chưa hợp lí vì các luận điểm còn sắp xếp lộn xộn chưa theo một trật tự nhất định.

Cách sửa:

a. Mở bài: Nêu vấn đề cần bàn bạc “Sự bổ ích của những chuyến tham quan, du lịch đối với học sinh”.

b. Thân bài: Nêu những luận điểm và lập luận để khẳng định vấn đề ở mở bài:

  • Mở rộng tầm hiểu biết:
    • Hiểu sâu hơn những điều được học trong nhà trường.
    • Khám phá nhiều hơn những điều chưa được học, được biết đến
  • Bồi dưỡng tình cảm
    • Yêu thiên nhiên, đất nước, con người
    • Yêu vẻ đẹp của lao động sáng tạo
    • Nhận thức được trách nhiệm của bản thân mình (bảo vệ, gìn giữ những điều tốt đẹp đó)
  • Hình thức vui chơi giải trí bổ ích:
    • Đem lại niềm vui
    • Giảm bớt căng thẳng
    • Gắn kết bạn bè
  • Tăng cường sức khỏe

c. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề “Tham quan, du lịch có lợi ích vô cùng to lớn với học sinh”

Câu 2 Trang 108 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Hãy trình bày các luận điểm đó cho có sức truyền cảm bằng việc thực hiện các bài tập sau: 

a) Tham khảo đoạn văn sau và tìm những gợi ý cho em về việc đưa yếu tố biểu cảm vào trong bài văn nghị luận.

Biết bao hứng thú khác nhau ta tập hợp được nhờ cách ngao du thú vị ấy, không kể sức khỏe được tăng cường, tính khí trở nên vui vẻ. Tôi thường thấy những kẻ ngồi trong các cỗ xe tốt chạy rất êm nhưng mơ màng, buồn bã, cáu kỉnh hoặc đau khổ; còn những người đi bộ lại luôn luôn vui vẻ, khoan khoái và hài lòng với tất cả. Ta hân hoan biết bao khi về gần nhà! Một bữa cơm đạm bạc mà sao có vẻ ngon lành thế! Ta thích thú biết bao khi lại ngồi vào bàn ăn! Ta ngủ ngon giấc biết bao trong một cái giường tồi tàn!

(Ru-xô, Đi bộ ngao du)

b) Nếu phải trình bày luận điểm “Những chuyến tham quan, du lịch đem đến cho ta thật nhiều niềm vui”, hãy cho biết:

Luận điểm ấy gợi cho em cảm xúc gì?

Theo em, đoạn nghị luận dưới đây đã thể hiện được hết cảm xúc ấy chưa?

Không chỉ tăng cường sức mạnh thể chất, những chuyến tham quan, du lịch còn đem lại cho ta rất nhiều niềm vui sướng trong tâm hồn. Chắc các bạn vẫn chưa quên lần cả lớp đến tham quan vịnh Hạ Long. Hôm ấy không ai trong chúng ta kìm nổi một tiếng reo, khi sau một chặng đường dài, chợt thấy trải ra trước mắt cả một cảnh trời biển, núi non mênh mông, kì thú. Tôi nhớ hôm trước bạn Lệ Quyên còn đang âu sầu vì bị cô giáo phê bình. Tôi để ý thấy Lệ Quyên lúc đầu vẫn lặng lẽ, nhưng nét mặt bạn cứ rạng rỡ dần lên trước cảnh nước biếc non xanh. Nỗi buồn kia đã tan đi hẳn, như có một phép màu. Niềm sung sướng ấy không thể có khi chúng ta suốt năm chỉ quanh quẩn trong căn nhà, nơi góc phố hay trên con đường mòn quen thuộc.

Cần tăng cường yếu tố biểu cảm như thế nào để đoạn văn biểu hiện đúng những cảm xúc chân thật của em? Có nên đưa vào đoạn văn các từ ngữ biểu cảm (ví dụ: biết bao nhiêu, diệu kì thay, có ai… lại, làm sao có được,…) không, và nếu có thì đưa vào chỗ nào trong đoạn? Em có định thay đổi một số câu văn để đoạn văn thêm sức truyền cảm không? (Ví dụ: Bạn có nhớ cái lần cả lớp chúng mình cùng đến thăm vịnh Hạ Long không?)

Hãy viết lại đoạn văn trên rồi trình bày trước tổ (trước lớp). Sau đó, cần lắng nghe sự góp ý của thầy, cô giáo và của các bạn để rút ta những kinh nghiệm thiết thực và bổ ích cho bản thân.

a) Đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận theo hai cách:

  • Gián tiếp: Nêu các yếu tố đối lập (Ngồi xe ngựa - Đi bộ)
  • Trực tiếp: Qua các từ và cụm từ: Ta hân hoan biết bao, Ta sung sướng biết bao,....

b) Luận điểm “Những chuyến tham quan, du lịch đem tớ cho ta nhiều niềm vui” có thể gợi cho chúng ta cảm xúc: muốn tận hưởng không khí trong lành, giao hòa với thiên nhiên, khám phá thế giới, khát khao dâng hiến cho đất nước,

Đoạn văn nghị luận dưới đây chưa thể hiện hết được cảm xúc ấy.

Cần thêm vào đoạn văn các từ ngữ biểu cảm trực tiếp để đoạn văn diễn đạt được chân thực nhất những điều mà người viết muốn thể hiện.

Viết lại đoạn văn:

  • Tham quan du lịch đem đến cho chúng ta rất nhiều điều bổ ích, chuyến đi tham quan vịnh Hạ Long của lớp ta trong dịp hè vừa qua quả là một chuyến đi đáng nhớ. Chắc hẳn, chưa một ai trong chúng ta quên cảm giác nhìn thấy cảnh trời biển núi non mênh mông sau một chặng đường dài. Ai cũng vui mừng, tươi tỉnh hẳn lên đặc biệt là Lệ Quyên, bạn ấy không còn âu sầu vì điểm kém như trước nữa. Dường như vẻ đẹp non nước hữu tình đã làm thay đổi tâm trạng và cảm xúc của con người.
Câu 3 Trang 109 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Theo trình tự luyện tập trên lớp, hãy tiếp tục tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn được biết theo đề bài: “Chứng minh rằng nhiều bài thơ em đã học như Cảnh khuya của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Khi con tu hú của Tố Hữu, Quê hương của Tế Hanh,… đều biểu hiện rõ tình cảm thiết tha của các nhà thơ đối với thiên nhiên, đất nước”.

Gợi ý:

a. Mở bài: Khẳng định vấn đề

b. Thân bài: Dùng các tác phẩm văn học để chứng minh những luận điểm sau:

  • Cảnh thiên nhiên đẹp bình dị, thấm đẫm tình người (Cảnh khuya)
  • Cảnh thiên nhiên gắn liền với sinh hoạt, nỗi nhớ làng biển quê hương (Quê hương)
  • Cảnh thiên nhiên gắn liền với khát khao tự do, yêu cuộc sống, yêu đời (Khi con tu hú)

c. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề

Chú ý: Lồng ghép các yếu tố biểu cảm bằng hai cách sau:

  • Trực tiếp: Qua các từ ngữ bày tỏ tình cảm, cảm xúc
  • Gián tiếp: Qua việc lấy các hình ảnh dẫn chứng, câu thơ trong các bài thơ

{{lessonTitle}} Bình luận