Soạn văn 8
Câu trần thuật

Soạn văn 8

Câu trần thuật

PHẦN I - ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ CHỨC NĂNG
PHẦN I - ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ CHỨC NĂNG
Câu 1 Trang 46 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Đọc các đoạn trích sau và trả lời câu hỏi.

a) Lịch sử đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,… Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.

(Hồ Chí Minh, Tinh thần yêu nước của nhân dân ta)

b) Thốt nhiên một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo ướt đẫm, tất cả chạy xông vào, thở không ra lời:– Bẩm… quan lớn… đê vỡ mất rồi!

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

c) Cái Tứ là một người đàn ông thấp và gầy, tuổi độ bốn lăm, năm mươi. Mặt lão vuông nhưng hai má hóp lại.

(Lan Khai, Lầm than)

d) Ôi Tào Khê! Nước Tào Khê đá mòn đấy! Nhưng dòng nước Tào Khê không bao giờ cạn chính là lòng chung thuỷ của ta!

(Nguyên Hồng, Một tuổi thơ văn)

Câu hỏi:
Những câu nào trong các đoạn trích trên không có đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, câu cầu khiến hoặc câu cảm thán?
Những câu này dùng để làm gì?
Trong các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán và trần thuật, kiểu câu nào được dùng nhiều nhất? Vì sao?

  • Chỉ có câu: Ôi Tào Khê! là mang đặc điểm hình thức của câu cảm thán. Các câu còn lại trong các đoạn trích này đều thuộc kiểu câu trần thuật.
  • Những câu này dùng để:
    • a) Tinh thần yêu nước của dân tộc ta
    • b) Kể và thông báo
    • c) Miêu tả hình thức của một người đàn ông
    • d) Bộc lộ cảm xúc
  • Trong các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán và trần thuật, kiểu câu trần thuật được dùng nhiều nhất. Kiểu câu này có nhiều chức năng khác nhau (bao gồm cả chức năng chính của những kiểu câu còn lại) và không có dấu hiệu hình thức như các kiểu câu khác.
PHẦN II - LUYỆN TẬP
PHẦN II - LUYỆN TẬP
Câu 1 Trang 46 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Hãy xác định kiểu câu và chức năng của những câu sau đây:

a) Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình.

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

b) Mã Lương nhìn cây bút bằng vàng sáng lấp lánh, em sung sướng reo lên:– Cây bút đẹp quá! Cháu cảm ơn ông! Cảm ơn ông!

(Cây bút thần)

a)

Dế Choắt tắt thở.

→ Câu trần thuật kể lại chuyện Dế Choắt chết

Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn năn tội mình.

→ Câu trần thuật bộc lộ niềm thương xót, hối hận của Dế Mèn trước tội lỗi gây ra với Dế Choắt.

b)

Mã Lương nhìn cây bút bằng vàng sáng lấp lánh, em sung sướng reo lên:

→ Câu trần thuật thuật lại sự việc Mã Lương có cây bút thần.

Cây bút đẹp quá

→ Bộc lộ cảm xúc vui sướng trước cây bút đẹp.

Cháu cảm ơn ông! Cảm ơn ông!

→ Câu trần thuật bộc lộ cảm xúc biết ơn người đã được tặng bút thần.

Câu 2 Trang 47 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Đọc câu thứ hai trong phần dịch nghĩa bài thơ Ngắm trăng của Hồ Chí Minh (Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?) Và câu thứ hai trong phần dịch thơ (Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;). Cho nhận xét về kiểu câu và ý nghĩa của hai câu đó.

Câu “Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?"

→ Câu nghi vấn: có từ để hỏi "làm thế nào" kết hợp với dấu hỏi chấm.

Câu trần thuật: "Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ."

→ Câu trần thuật với dấu chấm kết thúc câu.

→ Cả hai câu đều nhằm mục đích bộc lộ sự xúc động, hân hoan trước cảnh đẹp của đêm trăng đẹp.

Câu 3 Trang 47 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Xác định ba câu sau đây thuộc kiểu câu nào và được sử dụng để làm gì. Hãy nhận xét sự khác biệt về ý nghĩa của những câu này.

a) Anh tắt thuốc lá đi!

b) Anh có thể tắt thuốc lá được không?

c) Xin lỗi, ở đây không được hút thuốc lá.

Xác định kiểu câu:

a) Câu cầu khiến.

b) Câu nghi vấn.

c) Câu trần thuật.

Các câu trên đều được dùng với mục đích cầu khiến, chỉ khác nhau về sắc thái (hai câu sau có ý cầu khiến nhẹ nhàng và lịch sự hơn câu đầu).

Câu 4 Trang 47 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Những câu sau đây có phải là câu trần thuật không? Những câu này dùng để làm gì?

a) Đêm nay, đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì cất dở mẻ rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì về.

(Thạch Sanh)

b) Tuy thế, nó vẫn kịp thì thầm vào tai tôi: “Em muốn cả anh cùng đi nhận giải.”.

(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)

a) Câu trần thuật

→ Mục đích: cầu khiến, Lí Thông nhờ Thạch Sanh đi canh miếu thờ thay mình

b) Câu trần thuật

→ Mục đích: câu thứ nhất dùng để kể, câu thứ hai cầu khiến, mong muốn anh trai đi nhận giải cùng.

Câu 5 Trang 47 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Đặt câu trần thuật dùng để hứa hẹn, xin lỗi, cảm ơn, chúc mừng, cam đoan.

  • Con hứa sẽ đi ngủ sớm.
  • Con xin lỗi vì đã không nghe lời mẹ.
  • Chúc mừng em đã đạt kết quả tốt trong kì thi vừa qua
  • Tôi cam đoan những lời khai này là đúng sự thật.

Câu 6 Trang 47 SGK Ngữ Văn 8 - Tập 2

Viết một đoạn đối thoại ngắn có sử dụng cả bốn kiểu câu đã học.

Anh: Cậu đọc cuốn sách “Mắt biếc” của Nguyễn Nhật Ánh chưa Sơn?

Sơn: Mẹ tớ mua tặng tớ đó, nhưng tớ chưa đọc xong.

Anh: Ôi, thật tuyệt vời! Đọc xong cho tớ mượn được không?

Anh: Ừm, đọc xong tới cho cậu mượn nhé.

{{lessonTitle}} Bình luận