Soạn văn 10
Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

Soạn văn 10

Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ

Hướng dẫn trả lời
Hướng dẫn trả lời
Câu 1 Trang 14 SGK Ngữ Văn 10 - Tập 1

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Vua Trần trịnh trọng hỏi các bô lão:

- Nước Đại Việt ta tuy là một nước nhỏ ở phương Nam nhưng luôn bị nước ngoài nhòm ngó. Tự cổ xưa đến giờ thật chưa có khi nào giặc mạnh và hung hãn như ngày nay. Chúng sẽ kéo sang năm mươi vạn quân, bảo rằng: “ Vó ngựa Mông Cổ đi đến đâu cỏ không mọc được ở chỗ ấy!”. Vậy nên liệu tính sao đây?

Mọi người xôn xao tranh nhau nói:

- Xin bệ hạ cho đánh!

- Thưa chỉ có đánh!

Nhà vua nhìn những khuôn mặt đẹp lồng lộng, hỏi lại một lần nữa:

- Nên hòa hay nên đánh?

Tức thì muôn miệng một lời:

- Đánh! Đánh!

Điện Diên Hồng như rung chuyển. Người người sục sôi.

(Theo Lê Văn, Hội nghị Diên Hồng)

a. Hoạt động giao tiếp được văn bản ghi lại diễn ra giữa các nhân vật giao tiếp nào? Hai bên có cương vị và quan hệ với nhau như thế nào?
b. Trong hoạt động giao tiếp trên, các nhân vật giao tiếp lần lượt đổi vai (vai người nói, vai người nghe) cho nhau như thế nào? Người nói tiến hành những hành động cụ thể nào, còn người nghe thực hiện những hành động tương ứng nào?

c. Hoạt động giao tiếp trên diễn ra trong hoàn cảnh nào? (Ở đâu? Vào lúc nào ? Khi đó ở nước ta có sự kiện lịch sử gì?)
d. Hoạt động giao tiếp trên hướng vào nội dung gì?
e. Mục đích của cuộc giao tiếp (hội nghị) là gì? Cuộc giao tiếp đó có đạt mục đích hay không?

a. Hoạt động giao tiếp (HĐGT) được văn bản Hội nghị Diên Hồng ghi lại diễn ra giữa các nhân vật: vua Trần, các bô lão. Hai bên có mối quan hệ vua – tôi, trong đó vua là người đứng đầu đất nước với quyền lực tối cao, các bô lão ở dưới quyền và đại diện cho các tầng lớp nhân dân.

b. Trong HĐGT trên, vua Trần và các bô lão lần lượt đổi vai cho nhau:

  • Lượt lời 1 và 4: vua Trần là vai nói, các bô lão là vai nghe.
  • Lượt lời 2, 3, 5: các bô lão là vai nói, vua Trần là vai nghe.

→ Người nói tạo lập văn bản còn người nghe lĩnh hội văn bản.

c. HĐGT trên diễn ra tại điện Diên Hồng trong hoàn cảnh đất nước bị giặc Nguyên Mông đe dọa, quân và dân nhà Trần phải cùng nhau bàn bạc tìm ra sách lược đối phó.

d. Nội dung của HĐGT trên là thảo luận về tình hình đất nước và sách lược đối phó với kẻ thù, các bô lão đồng thanh nhất trí rằng “đánh” là sách lược duy nhất.

e. Cuộc giao tiếp đã đạt được mục đích là thống nhất sách lược đối phó với kẻ thù.

Câu 2 Trang 14 SGK Ngữ Văn 10 - Tập 1

Anh/chị vừa học xong bài Tổng quan văn học Việt Nam. Hãy cho biết:
a. Thông qua văn bản đó, hoạt động giao tiếp diễn ra giữa các nhân vật giao tiếp nào ? (Ai viết ? Ai đọc ? Đặc điểm của các nhân vật đó về lứa tuổi, vốn sống, trình độ hiểu biết, nghề nghiệp… ?)
b. Hoạt động giao tiếp đó được tiến hành trong hoàn cảnh nào ? (Hoàn cảnh có tổ chức, có kế hoạch của giáo dục nhà trường, hay là hoàn cảnh giao tiếp ngẫu nhiên, tự phát hằng này… ?).
c. Nội dung giao tiếp (thông qua văn bản đó) thuộc lĩnh vực nào ? Về đề tài gì ? Bao gồm những vấn đề cơ bản nào ?
d. Hoạt động giao tiếp thông qua văn bản đó nhằm mục đích gì (xét từ phía người viết và từ phía người đọc) ?
e. Phương tiện ngôn ngữ và cách tổ chức văn bản có đặc điểm gì nổi bật ?

a. Thông qua văn bản này, HĐGT diễn ra giữa tác giả SGK (người viết) và HS lớp 10 (người đọc). Người viết ở lứa tuổi cao hơn, có vốn sống và trình độ hiểu biết cao hơn, có nghề nghiệp là nghiên cứu và giảng dạy văn học. Người đọc là HS lớp 10, trẻ tuổi, vốn sống và trình độ thấp hơn.

b. HĐGT được tiến hành trong hoàn cảnh của nền giáo dục quốc dân, trong các tiết học Ngữ Văn được tổ chức trong nhà trường, tức là hoàn cảnh có tính quy thức.

c. Nội dung giao tiếp thuộc lĩnh vực văn học, về đề tài Tổng quan văn học Việt Nam và bao gồm các nội dung cơ bản sau: các bộ phận hợp thành của VHVN, quá trình phát triển của VHVN, con người VN qua văn học.

d. Mục đích giao tiếp thông qua văn bản là:

  • Người viết: nhằm trình bày một cách tổng quan một số vấn đề cơ bản về văn học Việt Nam cho học sinh lớp 10.
  • Người đọc: tiếp nhận và lĩnh hội những kiến thức cơ bản về VHVN trong tiến trình lịch sử, đồng thời rèn luyện và nâng cao kĩ năng nhận thức, đánh giá các hiện tượng văn học, kĩ năng xây dựng và tạo lập văn bản.

e. Phương tiện và cách tổ chức văn bản:

  • Từ ngữ trong văn bản thuộc ngành khoa học xã hội với nhiều thuật ngữ văn học, các câu văn phức tạp, nhiều thành phần, nhiều vế nhưng mạch lạc, chặt chẽ.
  • Kết cấu của văn bản mạch lạc với hệ thống đề mục lớn nhỏ, với hệ thống luận điểm luận cứ rõ ràng, sử dụng các chữ số hoặc chữ cái đê đánh dấu đề mục.

{{lessonTitle}} Bình luận